Είναι σε όλους μας γνωστή η τραγική κατάσταση η οποία επικρατεί στην Αθήνα: Το φυσικό περιβάλλον επί δεκαετίες συνεχώς καταστρέφεται, ενώ τη θέση του καταλαμβάνουν το τσιμέντο και η άσφαλτος. Το κυκλοφοριακό πρόβλημα επιτείνεται και - ενώ γίνεται καθημερινά φανερό ότι μόνον τα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς μπορούν να το λύσουν - οι ακολουθούμενες πολιτικές ενισχύουν την αύξηση των Ι.Χ. Η ατμοσφαιρική ρύπανση την κατατάσσει σε μια από τις πιο μολυσμένες πόλεις του κόσμου.

Όλες οι επιλογές για την Αθήνα με αποκορύφωμα αυτή της διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, έχουν γίνει με κριτήριο την απάνθρωπη ανάπτυξη των “μεγάλων έργων”, όπου ευημερούν οι κάθε λογής κερδοσκόποι. Η ευθύνη για την κατάσταση αυτή βαρύνει όλες τις μέχρι τώρα κυβερνήσεις και δημοτικές αρχές, εκτός ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων που όμως δεν κατάφεραν να φέρουν κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Σήμερα σε εποχή ραγδαίων ανακατατάξεων, αποτελεί κοινή εκτίμηση ο βαθιά πολιτικός χαρακτήρας των αλλαγών που συντελούνται στην κοινωνία, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην Αθήνα ιδιαίτερα, ως μητροπολιτικού κέντρου. Οι αλλαγές αυτές αποτελούν όψεις της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής της κυβέρνησης, η οποία είναι απολύτως εναρμονισμένη με τη συνθήκη του Άμστερνταμ και τα κριτήρια σύγκλισης και στοχεύει στη ριζική ανατροπή του συσχετισμού δύναμης υπέρ του κεφαλαίου. Έτσι οι εργαζόμενοι και οι λαϊκές τάξεις αντιμετωπίζουν τη διαρκή λιτότητα, την κατάργηση βασικών συλλογικών και κοινωνικών κατακτήσεων, τη συρρίκνωση δικαιωμάτων και πολιτικών ελευθεριών, την αύξηση του αυταρχισμού και της καταστολής, τη μετατροπή της εκπαίδευσης σε “κατάρτιση” και εξειδίκευση ενός δυναμικού χωρίς απαιτήσεις και δικαιώματα.

Μια άλλη εκδήλωση της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής αποτελεί η έκπτωση των δυνατοτήτων που μέχρι σήμερα παρείχε η αστικοδημοκρατική αντιπροσώπευση. Έτσι συνεχώς βαθαίνει η κρίση αντιπροσώπευσης, μεγαλώνει η απόσταση των πολιτών από τη διαχείριση των καθημερινών προβλημάτων και ενισχύεται η μετάθεση των αποφάσεων στην αδιαφανή και απρόσωπη κρατική γραφειοκρατία και στους τεχνοκράτες. Μια αυταρχική - συναινετική δημοκρατία αναδύεται, ενώ η λαϊκή κυριαρχία εκπίπτει και υποβαθμίζεται.

Έτσι η πόλη είναι όλο και λιγότερο ένας χώρος δημοσίων λειτουργιών και άσκησης συλλογικών δικαιωμάτων, ένας χώρος κοινωνικών και δημόσιων υπηρεσιών, ένας χώρος διεκδίκησης στο εισόδημα, στον κοινωνικό μισθό και στον ελεύθερο χρόνο. Η Αθήνα μεταμορφώνεται σε έναν κόμβο αμιγώς επιχειρηματικό, κερδοσκοπικό και συγκοινωνιακό, σε μια πόλη βασισμένη στην ανάπτυξη των μεγάλων έργων. Το λεκανοπέδιο συνολικά υφίσταται μια συνεχή υποβάθμιση και φυσική καταστροφή, ενώ παράλληλα μεγαλώνει το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στις διάφορες περιοχές του και εντείνεται ο ταξικός διαχωρισμός των κατοίκων τους.

Ειδικότερα η Αθήνα, πρωτεύουσα ενός υδροκέφαλου κράτους, συνεχίζει να επεκτείνεται και να γιγαντώνεται προς όλες τις κατευθύνσεις σα συνέπεια της υπερσυγκέντρωσης εξουσιών και αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση, ενώ την ίδια στιγμή με τις κεντρικές επιλογές της κυβέρνησης υπονομεύεται στην πράξη κάθε προσπάθεια περιφερειακής συγκρότησης και ανάπτυξης.

Με συνεχώς ταχύτερους ρυθμούς περιθωριοποιούνται στρώματα ανέργων, αστέγων, μεταναστών, ενώ ο εθνικισμός και ο ρατσισμός, συνέπειες της εξαθλίωσης αλλά και των γενικότερων αλλαγών και ανατροπών που συντελέστηκαν σε ευρωπαϊκή και παγκόσμιο κλίμακα, αρχίζουν να γίνονται αισθητοί.

Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής οι δήμοι μετατρέπονται σε συγκεντρωτικούς και απόλυτα γραφειοκρατικούς μηχανισμούς, στεγανοποιημένους όλο και περισσότερο από το λαϊκό έλεγχο και παρέμβαση (τα συνοικιακά συμβούλια δε διαθέτουν ούτε καν την υλικοτεχνική υποδομή για να λειτουργήσουν). Μηχανισμούς με αποστολή την πρόσθετη φορολόγηση των εργαζομένων, με τη δικαιολογία της “ανταποδοτικότητας”, την εκχώρηση της δημοτικής περιουσίας και λειτουργιών σε ιδιώτες και την πρωτοποριακή εφαρμογή των ελαστικών σχέσεων εργασίας (τοπικά σύμφωνα απασχόλησης). Οι δήμοι και οι νομαρχίες, οι οποίες δε διαθέτουν ουσιαστικές αρμοδιότητες ούτε πόρους, αποτελούν αποσυγκεντρωμένες (όχι αποκεντρωμένες) αντιλαϊκές εξουσίες, οι οποίες ανταγωνίζονται μεταξύ τους στην απορρόφηση κονδυλίων από την ΕΕ και στην υιοθέτηση νεοφιλελεύθερων στρατηγικών σε περιφερειακό επίπεδο.

Το σχέδιο “Καποδίστριας” για τις αναγκαστικές συνενώσεις διευκολύνει την προώθηση των αντιλα? κών αυτών πολιτικών, παραβλέποντας κριτήρια κοινωνικά και οικονομικά, την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά κάθε τόπου και την ίδια τη θέληση των κατοίκων του.

Η νεοφιλελεύθερη αυτή στρατηγική δεν υπηρετείται μόνον από τη συγκεκριμένη κυβέρνηση. Αποτελεί στρατηγική και των δύο πόλων του δικομματικού συστήματος και γίνεται αποδεκτή στην ουσία της με επί μέρους απλώς διαφοροποιήσεις και από ευρύτερες δυνάμεις που εγκλωβίζονται σ’ αυτήν στο όνομα του “εκσυγχρονισμού” και της “συναίνεσης”.

Με αυτά τα δεδομένα είναι φανερό ότι οι επερχόμενες δημοτικές εκλογές έχουν χαρακτήρα πολιτικό. Αυξημένο είναι το ειδικό βάρος της Αθήνας και του λεκανοπεδίου της Αττικής συνολικότερα καθώς όχι μόνον συγκεντρώνουν το ήμισυ περίπου του πληθυσμού της χώρας, αλλά πρόκειται να φιλοξενήσουν την Ολυμπιάδα του 2004. Η προοπτική αυτή θα συντελέσει ακόμη περισσότερο στην τσιμεντοποίηση και των τελευταίων δασικών εκτάσεων και ελεύθερων χώρων σε μια πόλη τουρισμού και παροχής υπηρεσιών και στην περαιτέρω ένταση των ήδη υπαρχόντων προβλημάτων.

Στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα που ήδη επελαύνει οι αντιεκσυγχρονιστικές - αντισυναινετικές δυνάμεις, οι δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς και οικολογίας, οφείλουν να χαράξουν τη δική τους στρατηγική για την παρέμβαση στην πόλη από θέσεις κοινωνικής αντιπολίτευσης σε ολική αντίθεση με τα “κεντροδεξιά” και “κεντροαριστερά” σενάρια και σχήματα.

Μια παρέμβαση που:

Είναι φανερό ότι μια τέτοια προοπτική δεν μπορεί να υπηρετηθεί από την παράταξη “Πολίτες για την Αθήνα” της οποίας ηγείται η κ. Δαμανάκη, η οποία προτίθεται να διαχειρισθεί τα δημοτικά ζητήματα αποδεχόμενη πλήρως τα πλαίσια που ορίζει η νεοφιλελεύθερη κυβερνητική πολιτική. Η σπουδή, άλλωστε, που επέδειξε το κυβερνών κόμμα να την αποδεχθεί αποδεικνύει τη βεβαιότητά του για την απρόσκοπτη προώθηση των στρατηγικών του επιλογών. Όσο για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν, δεν είναι τυχαίες· ο αυταρχισμός αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα κάθε αντιλα? κής πολιτικής. Είναι επίσης φανερό ότι μια τέτοια στρατηγική δεν μπορεί να υπηρετηθεί από ένα μόνο κόμμα, το οποίο διεκδικεί για τον εαυτό του την απόλυτη αλήθεια ή την “ιδεολογική καθαρότητα” αλλά χρειάζεται συστράτευση ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων.

Με γνώμονα τα προηγούμενα προχωρούμε στη συγκρότηση μιας δημοτικής κίνησης στην οποία καλούμε να συμμετάσχουν πολίτες ενταγμένοι ή μη σε κομματικούς σχηματισμούς, που συμφωνούν στην ανάγκη απόκρουσης των ασφυκτικών νεοφιλελεύθερων επιλογών και στην προώθηση μιας άλλης στρατηγικής με μέτρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Σε μια επόμενη φάση - σύντομα - θα επιχειρήσουμε να εξειδικεύσουμε τις θέσεις μας για το περιεχόμενο μιας εναλλακτικής αριστερής παρέμβασης στην Αθήνα στη βάση των αρχών που σε γενικές γραμμές αναπτύξαμε στη διακήρυξη αυτή.

Πιστεύουμε ότι η δημοτική αυτή κίνηση πρέπει να επιδιώξει συνεργασία για μια σειρά ζητήματα με άλλες κινήσεις στην κατεύθυνση της δημιουργίας ενός μετώπου των δυνάμεων της αριστεράς και της ριζοσπαστικής οικολογίας, που θα είναι αντίθετο στο νεοφιλελευθερισμό και την κεντροαριστερά και ικανό να αποκρούσει το κυρίαρχο σχέδιο ανάπτυξης για την ελληνική κοινωνία, τους δήμους και την Αθήνα ειδικότερα. Επιδιώκουμε η ενότητα αυτή να εκφραστεί και στις εκλογές στη βάση πάντα της ισοτιμίας και της αλληλεγγύης, ώστε να αποτελέσει έμπνευση και να βοηθήσει στην επανενεργοποίηση απογοητευμένων μέχρι τώρα πολιτών και στην αποτελεσματικότητα της δράσης τους. Οι υπαρκτές διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις δυνάμεις αυτές (και τις οποίες δε θα επιδιώξουμε σε καμία περίπτωση να συγκαλύψουμε) δε θα πρέπει να μας κάνουν να παρακάμπτουμε το μείζον, που είναι η δυνατότητα στη βάση μιας καθόλου αμελητέας προγραμματικής σύγκλισης να δημιουργήσουμε τους όρους για μια τέτοια νέα συσπείρωση μάχιμων κοινωνικά δυνάμεων.

Στη βάση αυτή έχουμε αποφασίσει να συντονίσουμε την παρέμβασή μας και να συνεργαστούμε στις δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου για το δήμο της Αθήνας με την κίνηση “Αγωνιστική Συνεργασία για την Αθήνα”. Εκτιμούμε ότι η ενότητά μας αυτή αποτελεί όχι την κατάληξη αλλά μόνο την αρχή για τη συγκρότηση ενός τέτοιου κινήματος πολιτών στην Αθήνα που θα μπορεί και θα θέλει να θέσει τα παραπάνω ζητήματα στο προσκήνιο και να παλέψει γι’ αυτά. Είναι μ’ αυτή την έννοια σαφές ότι εμείς επιθυμούμε η συνεργασία αυτή να περιλάβει και άλλες δυνάμεις της αριστεράς και της ριζοσπαστικής οικολογίας. Θα επιδιώξουμε - τέλος - η ενότητα αυτή να έχει μονιμότερο χαρακτήρα και να μη μείνει απλά μια προεκλογική συμπαράταξη.